Fundusze obligacji mogą pokazywać spore wahania

23.05.2012
Fundusze obligacji mogą pokazywać spore wahania

 

Na wycenę jednostki uczestnictwa wpływają dwa czynniki: wycena giełdowa lokat oraz przychody uzyskiwane z tych lokat. W przypadku akcji największy wpływ na wycenę ma wycena rynkowa, a dużo mniejszy dochody: wypłacane okresowo dywidendy posiadaczom akcji. W przypadku obligacji najważniejsze są przychody z lokat: okresowo wypłacane odsetki przez emitenta obligacji (np. przez skarb państwa od obligacji skarbowych). Ale nie możemy zapominać o tym, że na bieżącą wartość jednostki uczestnictwa ma także wpływ wycena giełdowa obligacji.

I tutaj także mogą pojawiać się sytuacje, w których dochodzi to zaburzeń w popycie i podaży obligacji na rynku wtórnym (na giełdzie). W okresie hossy na rynku obligacji – przewagi popytu, stopa zwrotu funduszu obligacji może być wyższa od przychodów uzyskiwanych z lokat: od kwoty wypłacanych odsetek, proporcjonalnie do wzrostu giełdowej wyceny obligacji. Natomiast gdy na rynku wtórnym obligacji będzie dominowała podaż, wycena giełdowa obligacji może spadać i tym samym zmiana wartości jednostki uczestnictwa może być niższa od stopy odsetek od obligacji stanowiących lokaty funduszu, a nawet okresowo może być nawet ujemna. Oczywiście takie okresowe wahania wyceny obligacji są dużo niższe od wahań rynkowej wyceny akcji. Ale ten czynnik także powinniśmy brać pod uwagę przy inwestowaniu w fundusz obligacji i uznać za naturalne zjawisko okresowego spadku wartości jednostek uczestnictwa funduszu obligacji, jak również dużo wyższego, od stopy odsetek, ich wzrostu.

Wzrost stóp banku centralnego powoduje, że zwiększa się stopa odsetek nowoemitowanych obligacji o stałym oprocentowaniu i obligacji już wyemitowanych o zmiennym oprocentowaniu. Natomiast obniżenie stóp banku centralnego przynosi efekt odwrotny: spada stopa odsetek od nowoemitowanych obligacji obligacjach stałym oprocentowaniu i w obligacjach o zmiennym oprocentowaniu.
Jaki to może mieć wpływ na wycenę jednostek uczestnictwa funduszu obligacji? Wpływ zmiany stóp banku centralnego jest złożony. Jak wiemy na wartość jednostki uczestnictwa mają wpływ: dochody funduszu w formie odsetek oraz bieżąca wycena obligacji na giełdzie. Fundusze obligacji inwestują aktywa przede wszystkim w obligacjach skarbowych, których mamy co najmniej kilka rodzajów. Skarb państwa emitując obligacje może zaciągać pożyczkę na różne okresy i w różny sposób ustalać poziom oprocentowania. W aktywach funduszy obligacji będziemy mieli obligacje krótkoterminowe - dwu i trzyletnie, średnioterminowe – 5cioletnie oraz długoterminowe - 10cio- 20-toletnie. Bardzo ważny jest także sposób ustalania poziomu oprocentowania obligacji. Stopa odsetek wypłacanych nabywcom obligacji może być stała – w obligacjach o stałym oprocentowania, oraz zmienna – w obligacjach o zmiennym oprocentowaniu. Te dwa czynniki charakteryzujące dany rodzaj obligacji: okres zaciągnięcia pożyczki a przede wszystkim sposób ustalenia stopy odsetek, zadecydują o bardzo różnym wpływie zmiany stóp banku centralnego na poszczególne rodzaje obligacji.

Wyjaśnijmy ten wpływ. Przyjmijmy, że stopy banku centralnego rosną i rozpatrujemy wpływ tego wzrostu na obligacje o stałym oprocentowaniu. Wzrost stóp procentowych spowoduje, że skarb państwa przy nowej emisji obligacji o stałym oprocentowaniu, będzie zmuszony zaproponować wyższą, bardziej atrakcyjną dla inwestorów, stopę odsetek. To będzie miało pozytywny wpływ dla przyszłych zysków funduszu obligacji, w momencie gdy fundusz zakupi obligacje nowej emisji (z wyższą stopą odsetek). To wydaje się oczywiste. Ale zupełnie inaczej zareagują obligacje o stałym oprocentowaniu wcześniej wyemitowane, które znajdują się już teraz w aktywach funduszu. Podwyżka stóp procentowych ich nie obejmie, gdyż mają stałe oprocentowanie – ustalone na poziomie, jaki obowiązywał w dniu ich emisji (niższym). Z tego względu dochód uczestników funduszu wynikający z posiadania tych obligacji, otrzymywany w formie odsetek, się nie zmieni. Jednak zmieni się ich wycena na giełdzie. Czy wartość obligacji wcześniejszych emisji wzrośnie czy spadnie? Odpowiedź jest prosta – spadnie. Dlaczego? Ponieważ będzie wiadomo, że nowe emisje tych samych obligacji, zaoferują wyższą stopę odsetek -  okażą się bardziej atrakcyjne dla inwestorów. W rezultacie giełdowa wycena obligacji o stałym oprocentowaniu wyemitowanych przed podwyższeniem stóp procentowych, spadnie i tym samym może przyczynić się do okresowego spadku wartości jednostki uczestnictwa funduszu obligacji. Spadek danego funduszu będzie tym większy, im więcej będzie w jego aktywach obligacji o stałym oprocentowaniu i im dłuższy będzie okres pozostający do ich wykupu.
A jak wpłynie obniżka stóp procentowych na obligacje o stałym oprocentowaniu? Z jednej strony będzie to niekorzystne dla przyszłych inwestycji funduszu w nowe emisje tych obligacji: skarb państwa pożyczając pieniądze będzie mógł zaproponować niższą stopę odsetek. Natomiast z drugiej strony, spowoduje wzrost wyceny giełdowej obligacji już wyemitowanych – oferujących wyższą stopę odsetek, znajdujących się w aktywach funduszu, i tym samym przyczyni się do wzrostu wartości jednostki uczestnictwa.

O wpływie zmiany stóp na obligacje o zmiennym oprocentowaniu i innych ryzykach w kolejnym wpisie.

Maciej Rogala

 

Maciej RogalaMaciej Rogala – doświadczony konsultant i szkoleniowiec, specjalizujący się w funduszach inwestycyjnych i dobrowolnych planach emerytalnych. Prowadzi firmę doradczo-szkoleniową EDINEM – Edukacja Inwestycyjna i Emerytalna. Jest autorem czterech książek, w tym trzech poradników inwestycyjnych: Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste (2006 rok), Rozważny inwestor. Daj sobie radę (2010 rok) oraz III filar Twojej Emerytury. Przygotuj dobry plan na lepszą przyszłość (listopad 2011).