Podwójne oblicze niskich stóp procentowych

17.02.2015
Podwójne oblicze niskich stóp procentowych

 

Większość osób związanych z rynkiem kapitałowym uważa, że niskie stopy są jednoznacznie pozytywne dla większości instytucji finansowych. Jednak nie do końca pokrywa się to z rzeczywistością.

Na niskim poziomie stóp procentowych cierpią najbardziej fundusze/plany emerytalne działające według formuły zdefiniowanego świadczenia.

Wyjaśnijmy, że w Polsce działa tylko jeden typ planu emerytalnego: o zdefiniowanej składce, w przypadku którego, przyszła wysokość wypłat zależy wyłącznie od sumy wniesionych do planu wpłat oraz bieżącej wartości rynkowej całości zgromadzonych aktywów.

Natomiast w planie emerytalnym o zdefiniowanym świadczeniu, plan (sponsor planu, jakim jest najczęściej pracodawca) określa z góry - na podstawie planowych składek i przewidywanych stóp zwrotu - w jakiej wysokości w przyszłości  wypłaci uczestnikowi (pracownikowi) dożywotnie świadczenie po przejściu na emeryturę.

O ile wysokość składek jest w miarę przewidywalna, o tyle bieżąca i przyszła rentowność planu emerytalnego jest nieznana. Wysokość "obiecanego świadczenia" uczestnikowi planu emerytalnego jest kalkulowana na podstawie przewidywanej wysokości wpłat (element planu podlegający najmniejszym wahaniom), przewidywanej długości pobieranego dożywotniego świadczenia (niestety coraz dłuższego) oraz oczekiwanej stopie zwrotu (element najmniej przewidywalny).

Teraz spójrzmy na przełom roku z punktu widzenia sponsorów pracowniczych funduszy/planów emerytalnych o zdefiniowanym świadczeniu w dwóch krajach: w Wielkiej Brytanii i USA.

W Wielkiej Brytanii na koniec 2014 roku deficyt w funduszach emerytalnych o zdefiniowanym świadczeniu osiągnął najwyższy poziom od 2012 roku!

Według danych obejmujących 6057 zakładowe plany emerytalne, sumaryczny deficyt wzrósł na koniec 2014 roku do kwoty 266,3 mld £ (340 mld €).  

Ubiegły rok był  więc dramatyczny dla funduszy emerytalnych o zdefiniowanym świadczeniu, ponieważ rozpoczęły one rok z nadwyżką w kwocie 8,7 mld £. Co więcej, fundusze osiągnęły bardzo dobry wynik inwestycyjny, a łączne aktywa wzrosły aż o 10%, do kwoty 1 237 mld £.

Jednak przyszłe zobowiązania funduszy wobec ich uczestników wzrosły w 2014 roku jeszcze bardziej, z kwoty 1 113 mld do 1 503 mld funtów. Średni poziom finansowania w brytyjskich planach emerytalnych spadł w 2014 aż o 20% i wynosi obecnie 82,3%.

A jak jest w USA?

Dobra wiadomość dla Amerykanów to ta, że żyją dłużej. Zła wiadomość: dłuższy okres życia nie wróży dobrze kondycji korporacyjnych planów emerytalnych, działających według zdefiniowanego świadczenia. Nowe szacunki śmiertelności podane przez Stowarzyszenia Aktuariuszy pokazują, że Amerykanka w wieku 65 lat dożyje średnio wieku 88,8 (w porównaniu z 86,4 szacowanymi w 2000 roku), natomiast Amerykanin w wieku 65 ma szansę dożyć do 86,6 lat (w porównaniu z 84,6 w 2000 r).

Dłuższe życie dla emerytów będzie problemem dla pracowniczych funduszy emerytalnych, działających według zdefiniowanego świadczenia i spowoduje większe koszty finansowania zobowiązań wobec przyszłych emerytów. W 2014 roku niskie stopy procentowe miały większy wpływ na kondycję planów emerytalnych o zdefiniowanym świadczeniu niż dodatnie stopy zwrotu.

Według firmy Mercer poziom finansowania w planach spółek z indeksu Standard & Poor 1500 spadł aż o 9 punktów procentowych. Szacowany łączny poziom finansowania planów emerytalnych, sponsorowanych przez firmy z S & P 1500, spadł z poziomu 88% na dzień 31 grudnia 2013 roku do 79% na dzień 31 grudnia 2014 roku, głównie ze względu na spadek stóp procentowych stosowanych do obliczania poziomu przyszłych zobowiązań w planach emerytalnych.

Szacowany łączny deficyt w poziomie finansowania zobowiązań w zakładanych planach emerytalnych spółek z indeksu S & P 1500, wzrósł ponad dwukrotnie w 2014 roku: z poziomu 237 mld do 504 mld na dzień 31 grudnia 2014 roku.

Według Jimiego Ritchie z Mercera - w wypowiedzi dla IPE. com - poprawa sytuacji w 2013 została skutecznie „zniszczona” w 2014 roku przez spadek stóp procentowych oraz zmianę szacunków śmiertelności - mimo wysokich tegorocznych zysków z akcji firm amerykańskich.

Szacunkowa łączna wartość aktywów planów DB w spółkach z S & P 1500  na dzień 31 grudnia 2013 roku wynosiła 1,80 biliona dolarów, w porównaniu z szacowanymi łącznymi zobowiązaniami na poziomie 2,03 biliona dolarów. Szacując zmiany na rynkach finansowych Mercer prognozuje, że na dzień 31 grudnia 2014 roku, aktywa wszystkich planów wynosiły 1,89 biliona dolarów, w porównaniu z szacowanymi łącznymi zobowiązaniami na poziomie 2,39 biliona dolarów.

Cieszmy się więc, że nie ma u nas planów o zdefiniowanym świadczeniu (także w ZUS - ten model obowiązywał do 1999 roku).


Maciej Rogala - doświadczony konsultant i szkoleniowiec, specjalizujący się w funduszach inwestycyjnych i dobrowolnych planach emerytalnych. Prowadzi firmę doradczo-szkoleniową EDINEM – Edukacja Inwestycyjna i Emerytalna. Jest autorem czterech książek, w tym trzech poradników inwestycyjnych: Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste (2006 rok), Rozważny inwestor. Daj sobie radę (2010 rok) oraz III filar Twojej Emerytury. Przygotuj dobry plan na lepszą przyszłość (listopad 2011).

Niniejszy materiał jest opinią eksperta i odzwierciedla jego osobiste poglądy.
Spółka nie ponosi odpowiedzialności za trafność oraz kompletność przekazywanych przez eksperta informacji.
Opinie ekspertów odzwierciedlają ich osobiste poglądy i nie należy interpretować ich jako opinii lub stanowiska Union Investment TFI S.A.